Quốc ca Việt Nam bị tắt tiếng: Từ vụ án bản quyền đến 4 triệu lượt xem mất doanh thu

Vụ án bản quyền và hệ lụy với sóng trận đấu của tuyển Việt Nam

Ngày 16-5, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Trong số đó có vụ án tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media). Động thái pháp lý này ngay lập tức gợi lại những tranh cãi xung quanh việc quốc ca Việt Nam bị tắt tiếng trong các trận đấu của tuyển quốc gia.

Vào tháng 12-2021, trận Việt Nam gặp Lào thuộc vòng bảng AFF Cup 2020 (diễn ra trong năm 2021 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19) được tường thuật trực tiếp trên YouTube đã ngắt toàn bộ âm thanh phần hát quốc ca. Kênh phát sóng kèm lời xin lỗi: “Vì lý do bản quyền âm nhạc, chúng tôi buộc lòng phải tắt tiếng ở phần lễ chào cờ. Sau lễ chào cờ, tín hiệu âm thanh sẽ trở lại bình thường, mong quý vị khán giả thông cảm.”

Nguyên nhân được xác định là do Next Sports, đơn vị nắm bản quyền truyền hình AFF Cup 2020, tự ý tắt tiếng phần quốc ca để phòng ngừa nguy cơ bị “đánh bản quyền”. Khi đó, BH Media dù từng nhận sở hữu bản quyền bài Tiến quân ca nhưng khẳng định vụ việc không liên quan đến công ty. Hệ quả là người hâm mộ chứng kiến quốc ca Việt Nam biến mất trong một trận đấu quốc tế chính thức của đội tuyển bóng đá nam quốc gia.

Vấn đề chỉ được giải quyết sau khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) can thiệp trực tiếp với ban tổ chức AFF Cup 2020 và Next Sports. Quốc ca Việt Nam sau đó được khôi phục âm thanh trên kênh YouTube Next Sports ở các trận đấu tiếp theo.

Một trường hợp tương tự xảy ra vào tháng 11-2020, khi FPT Play tiếp sóng trận Việt Nam gặp Saudi Arabia thuộc vòng loại thứ ba World Cup 2022. Video ghi nhận gần 4 triệu lượt xem sau khi trận đấu kết thúc, nhưng toàn bộ doanh thu bị mất. Nguyên nhân là ban tổ chức sử dụng bản ghi Tiến quân ca do Hãng đĩa Marco Polo sản xuất, và Naxos Digital Services US đại diện cho hãng đĩa này đã xác nhận sở hữu bản quyền bản ghi quốc ca Việt Nam. Video vẫn được phép phát sóng nhưng doanh thu quảng cáo hoàn toàn không thuộc về FPT Play.

Phân tích: Hai vụ việc cho thấy khoảng trống pháp lý về bản quyền quốc ca trong bối cảnh truyền hình số. Khi một bản ghi âm quốc ca do tổ chức nước ngoài sản xuất được dùng trong trận đấu quốc tế, đơn vị nắm bản quyền truyền hình đối mặt với rủi ro doanh thu bị thu hồi. Thống kê gần 4 triệu lượt xem trên FPT Play tương đương với nguồn doanh thu đáng kể bị mất hoàn toàn, trong khi trường hợp Next Sports may mắn hơn khi chỉ phải tắt tiếng phần quốc ca chứ không losing toàn bộ doanh thu video. Sự can thiệp của cơ quan quản lý nhà nước và liên đoàn bóng đá đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ hình ảnh quốc gia trên sóng truyền hình.

FAQ